دلیر مردوخی::مریوان

اهل کام و ناز را در کوی رندی راه نیست... رهروی باید جهانسوزی نه خامی بی غمی

 Mariwan
Language:  kurdish
Accent: southern kermanj(sourani). Awramanat: hawrami(gurani)
Penmanship: kurdish with arabic calligraphy
Religion: Islam (sonni 92.99%. the rest…)

Historical background:
Mariwan suburbs ancient surroundings such as ‘sawji’ , kolan, mereg and bisaran  and two western and eastern hills, indicate neolithic mankind habitation in this region, and its continuance during copper age from fourth thousandth B.C. .
 
Therefrom mariwan has been on the way of ‘tisfoon’ to ‘ azargashsb’ fire temple, (solomon throne in the north of tekab) it has been into consideration of Arscacides and sassanides for ages. in pahlavi treatise has been stipulated which ‘bahram goor’ made a city next to ‘bahram avand’ or ‘zere war’ lake, and in assyria’s resourceses been mentioned  that ‘sargen’ the king of assyria, builds a city under the name of ‘ door ashoor’ or ‘ karsharokin’   in the south of mariwan in 1500B.C. ( kurd, history and descent connection, vol3rd,tehran, rashid yasemi, ebn sina pub,pages 49,54)

 

 

 

 

مریوان

 

 زبان:                       كردی

لهجه:                       كرمانجی جنوبی (سورانی) هه‌ورامانات: هه‌ورامی(گورانی)

خط:                         كردی با حروف عربی

دین:                         اسلام 99/92 درصد مسلمان و بقیه

                      شامل 2 0/0 درصد زرتشتی و 6 0/0 درصد مسیحی

مذهب:                   سنی

 

 

پیشینه تاریخی

 محوطه‌های باستانی حومه مریوان مانند تپه‌های «ساوجی»،«كولان»،«مرگ»،«بیساران» و دو تپه شرقی و غربی، حاكی از استقرار انسان‌ها از دوران نوسنگی و ادامه آن در عصر مس از هزاره چهارم پیش از میلاد است و نشانه‌ دیرینگی زیست انسان در این منطقه هستند و به عنوان سنگ بنای شهرنشینی در این منطقه به شمار می‌روند.

شهر مریوان از آنجا كه بر سر راه تیسفون به آتشگاه شیر«آذرگشسب»(تخت سلیمان در شمال تكاب) قرار داشته، در عهد اشكانیان و ساسانیان مورد توجه بوده است. در رساله پهلوی شهرهای ایران تصریح شده است كه بهرام گور در كنار دریاچه «بهرام آوند» یا «زری‌وار» شهری ساخت و در منابع آشوری آمده است كه «سارگن» پادشاه آشور پس از تسلط بر این منطقه، در حدود 1500 سال پیش از میلاد به جای شهر قدیمی «هار هار» در جنوب دریاچه زریبار، شهری به نام «دورآشور» یا «كارشاروكین» را می‌سازد.(یاسمی،رشید،كردو پیوستگی نژاد و تاریخ او، چاپ سوم، تهران، ابن سینا،ص49و54)

در منابع اسلامی از مریوان به عنوان «دژان – دزان» نام برده‌اند. نویسنده شرفنامه از آن به نام «مهروان» یاد می‌كند و آن را یكی از پایتخت‌های كردستان می‌نامد. «قلعه مریوان» قرن‌ها در كنار «شهرزور» و «حسن آباد» و «پالنگان» مركز حكومتی خاندان‌های حكومتی كردستان بوده است. در روزگار حكومت سلیمان خان اردلان این قلعه به دستور صفی‌شاه از مریوان به «قلعه سنه» منتقل شد.

 

امكان و اشیاء باستانی

1ـ قلعه امام:

این قلعه در سه كیلومتری شرقی شهر مریوان و بربالای كوه امام قرار دارد كه اكنون فقط آثار پله‌ها و آب‌انبار آن كه از سنگ تراشیده شده برجای مانده است. «قه‌لای ئیمام» در زمان سرخاب‌بیگ اردلان (حدود سال 945 هجری قمری) ساخته شده كه بعدها به وسیله احمد خان والی كردستان تعمیر شده و مورد استفاده قرار گرفته است.

 

2ـ مسجد سرخ (مزگه‌وتی سور):

3- قلعه فیلقوس

4- قلعه خاو

5- قلعه میرزا میراشه

6- قلعه توراخ تپه

7- وله گه ور

8- غار کونه شه م شه م

    9- تپه کلین که وه

 

 

 

تقسیم بندی شهرستان مریوان  به تفكیك شهر، بخش، دهستان و آبادی بر اساس آمار سال 1375

                              

 

 

ویژگی‌های اقلیمی

با توجه به عرض جغرافیایی، منطقه مریوان دارای ویژگی‌های اقلیمی «معتدله میانی» است. اما با در نظر گرفتن كوه‌ها و ارتفاعات و دره های ژرف و عمیقی كه در تمامی منطقه گسترش یافته‌اند و همچنین وجود جنگل‌ها و پوشش گیاهی مناسب در شمال و جنوب و وجود منابع رطوبتی(رودخانه‌ها و دریاچه زریوار) موجب شده است كه در این منطقه شاهد تنوعی از اقلیم‌های مختلف باشیم. به نحوی كه از طرف سنندج به سمت مریوان از سروآباد به بعد، منطقه دارای آب و هوایی مرطوب و مدیترانه‌ای است و نواحی شمالی و جنوبی مریوان دارای آب و هوای كوهستانی است...

مریوان با بارندگی سالانه بیش از 750 میلی‌متر، از پرباران‌ترین مناطق ایران به شمار می‌رود. این میزان بارندگی سبب شده است كه تمامی وسعت منطقه پوشیده از پوشش گیاهی غنی و متنوعی باشد. رودها در مسیر پرپیچ و خم و در پیوند با سرسبزس و پوشش گیاهی، مناظری دلپذیر و بدیع پدید آورده‌اند

آب و هوای منطقه مریوان تحت تأثیر عوامل توده‌های هوا و جریان‌های فصول سرد و گرم و قرار دارد:

1ـ توده هوای سرد «آزروس» از جانب شمال شرقی و شرق وارد منطقه می‌شود و اغلب بارندگی را به صورت ریزش برف به دنبال دارند.

2ـ توده‌های هوای ملایم و مرطوب دریای مدیترانه و اقیانوس اطلس است كه از جانب غرب وارد این ناحیه می‌شود.

3ـ در این منطقه سرما از آبان ماه شروع و تا اسفند ماه ادامه می‌یابد. از فروردین ماه این سرما رو به كاهش گذاشته و هوا رو به اعتدال می‌رود و به طور معمول تا شهریورماه هوا معتدل است.

كوه‌های منطقه نیز در مقابل جریان‌های هوایی كه از غرب وارد كشور می‌شوند، همانند دیواری پهن و عظیم مانع نفوذ رطوبت مطلوب دریای مدیترانه به نواحی داخلی كشور شده، باعث بارش نزولات جوی در منطقه می‌شوند.

 

ارتفاعات

در منطقه مریوان صرفنظر از دشت مریوان، دریاچه زریوار، دره‌های رود تازده و مریوان، اطراف رودخانه قزلجه، دره ئه‌سراوا و دره رودشیان، بقیه نقاط را كوهستان‌های مرتفع و متوسط با دره‌های تنگ و عمیق دربرگرفته است. رود شیان از آبادی «سیاناو» به سمت جنوب شرقی تا محل برخورد به رودهای مریوان و گاران و از جنوب شرقی به شمال غربی دره رود زاب تا برخورد به رودخانه «گاران» در محل دوآب، دو منطقه با ناهمواری‌های مختلف را از هم متمایز و جدا می‌كنند.

در شمال ناهمواری‌های ملایم و كم‌ارتفاع با دره‌های باز و كم‌عمق در تمام جهات دیده می‌شوند. در این ناحیه تمام مناطق كوهستانی پوشیده از جنگل‌های تنگ است. وجود رودخانه‌های متعدد، دشت‌های نسبتاً وسیع و دریاچه زریبار، از مشخصات جغرافیایی قسمت شمالی منطقه است.

در جنوب شرقی، بخش شمالی به استثنای كوه «كوره میانه» در شمال نگل، حداكثر ارتفاع نسبی از شمال دریاچه زریبار 1000 متر و در جنوب آن 850 متر است. پست‌ترین نقطه شمال در محل برخورد رودخانه‌های «گاران» و «رزاو» 1100 متر و بلندترین نقطه آن در قله برده‌رشه از كوه پشت شهیدان است كه بلندی آن به 2491 متر می‌رسد.

در بخش جنوبی منطقه، كوهستان‌های سنگی و مرتفع با دره‌های عمیق و تنگ مشخص كننده ناهمواری‌های این ناحیه است. رشته كوه شاهو و رشته كوه‌های شمالی آن به نام‌های «حه‌شه‌‌دول» و «كوسالان» اصلی‌ترین ناهمواری‌های منطقه جنوبی را به وجود آورده‌اند. جهت این كوه‌ها شمال غربی به جنوب شرقی است. در این ناحیه اختلاف بین قله‌های بلند و عمق دره‌ها بسیار زیاد است. حداكثر ارتفاع مطلق، در كوه شاهو به 2985 متر و حداقل ارتفاع در محل برخورد و تلاقی رودهای «دواب» و «ژاورود» به كمتر از 900 متر می‌رسد. در این بخش رودخانه‌ «سیروان» از كناره كوه شاهو می‌گذرد كه بند تنگ و عمیقی را به وجود آورده است.

 

كوه‌های مهم منطقه

 

1ـ كوه هه‌زار میرگه

این كوه یكی از شاخه‌های «چهل چشمه» است. در شمال شرقی و شمال مریوان قرار گرفته و بلندترین قله آن به 2707 متر می‌رسد. دامنه‌های شمالی این كوه با شیب تندی به «دره شلیر» در عراق و شیب جنوبی آن به بخش «سروآباد» می‌رسد. از رشته‌های دیگر این كوه می‌توان به كوه‌های ذیل اشاره كرد. «قطون:2652 متر» ـ‌ «پیرالیاس: 2597 متر» ـ «كره میانه:2950 متر».

 

2ـ كوسالان

در دهستان «هه‌ورامان تخت» در 32 كیلومتری جنوب مریوان قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریا 2620 متر است. این كوه از شمال غربی به سوی جنوب غربی(از دره‌آب سیروان تا دامنه شمالی كوه «هی‌شور») به طول 20 كیلومتر كشیده شده است كه رود سیروان از دامنه‌های شرقی آن می‌گذرد.

 

3ـ دربند

كوه دربند در 34 كیلومتری جنوب شهر مریوان و شمال نودشه و جنوب دهستان هه‌ورامان قرار دارد. ارتفاع آن به 2770 متر می‌رسد. این كوه از شمال غربی به كوه تخت و از طرف دامنه‌های جنوب شرقی به رودخانه سیروان منتهی می‌شود.

 

4ـ كوه تخت

این كوه در 32 كیلومتری جنوب مریوان و در هه‌ورامان تخت واقع شده است كه 2820 متر ارتفاع دارد. از شمال غربی به كوه «كمانگر» و از جنوب شرقی به كوه دربند متصل است و بخش جنوبی مریوان را از پاوه(نوسود) جدا می‌كند.

 

5ـ كوه پیاژه

این كوه زیبا و سترگ در 24 كیلومتری جنوب شرقی مریوان در روستای «آلمانه» در دهستان سروآباد واقع شده است. بلندترین قله آن «قه‌له‌به‌رد» است كه 2953 متر ارتفاع دارد. كوه پیاژه از سمت شرق به كوه «چله‌خاند» و از شمال به كوه «شاه‌نشین» و از شمال‌غربی به كوه «كنولان» می‌پیوندد.

 

6ـ كوه شاهو

این كوه سر به فلك كشیده، در جنوب شرقی مریوان واقع شده است و منطقه «هه‌ورامان لهون» در قسمت جنوبی آن قرار دارد كه از قسمت شمال غربی به كوه «گاول» و از شرق به كوه «قلعه گور» پیوند دارد. بلندترین قله شاهو، به نام شاه‌كوه، 3225 متر ارتفاع دارد.

 

مشخصات كوه‌های مهم منطقه مریوان

 

 

منبع:مطالعات جامع توسعه اجتماعی اقتصادی كردستان،گزارش نهایی 1375،سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان كردستان،توریسم ص213

 

 

منابع آب‌

یكی از مهمترین جاذبه‌های طبیعی توریستی منطقه مریوان منابع آب است. امكانات آبی منطقه شامل چند رودخانه دایمی و نسبتاً پرآب و دریاچه «زریبار» است.

 

دریاچه زریبار

این دریاچه با جاذبه‌ای طبیعی و منحصربه فرد، مهمترین تالاب استان كردستان به شمار می‌رود. دریاچه زریبار كه گاهی نیز دریاچه مریوان نامیده می‌شود، در 2 كیلومتری غرب مریوان و در ارتفاع 1285 متری از سطح دریا قرار دارد. آب دریاچه شیرین است و آب آن از جوشش چشمه‌های آبی كف دریاچه تأمین می‌شود. طول دریاچه 5/4 كیلومتر و عرض آن حدود 2 كیلومتر می‌باشد. وسعت آن بین 900ـ800 هكتار است. عمق دریاچه متفاوت و به طور متوسط از 3  تا 18 متر متغییر است.

اطراف دریاچه از نیزارهای بلندی احاطه شده است. این دریاچه به علت داشتن آب شیرین و شرایط لازم، زیستگاه مناسبی را برای رشد و زیست انواع ماهیان به وجود آورده است. مهمترین این ماهی‌ها؛ سفید ماهی، ماهی كپور و عروس ماهی هستند. از مهمترین پرندگان مهاجر این تالاب نیز می‌توان به «چنگر»، «اردك سرسبز» و «مرگوس بزرگ» اشاره كرد كه معمولاً در فصل زمستان میهمان این دریاچه هستند.

دریاچه زریبار به علت داشتن، آب شیرین، آب و هوای مناسب، پوشش گیاهی قابل توجه و وجود انواع ماهی‌ها و پرندگان آبزی از جایگاه ویژه زیباشناختی برخوردار است و همواره به عنوان یكی از جاذبه‌های مهم و پرطرفدار توریستی ـ سیاحتی منطقه مریوان، و بلكه استان كردستان مطرح بوده است.

 

رودخانه‌ها

میزان بالای بارندگی سالانه و وجود كوه‌ها و پستی و بلندی‌های بسیار در منطقه، باعث ایجاد رودخانه‌های بسیار زیبایی شده است. جدول زیر مشخصات رودخانه‌های مهم را در بر دارد.

 

 

 

پوشش گیاهی

پوشش گیاهی در مریوان بسیار غنی و متنوع است. زیرا از یك طرف از میكروكلیماهای خاصی برخوردار است و از طرف دیگر در ابتدای پیش‌كوه‌های داخلی زاگرس واقع شده است و با ناهمواری‌های متعدد و بهره‌مندی از آب و هوای مدیترانه‌ای خصوصیات ویژه‌ای را دارا است.

گسترش دامنه پوشش گیاهی، از شمال غربی تا جنوب شرقی و به طور پراكنده تا شرق منطقه را در برمی‌گیرد. مساحت پوشش گیاهی جنگلی بیش از 200 هزار هكتار تخمین زده می‌شود كه بیش از 60% جنگل‌های استان كردستان را تشكیل می‌دهند.

وجود درختان گوناگونی چون بید وحشی، صنوبر، چنار و سپیدار همراه با درختچه‌های بلوط و مازو كه نشان مشخصه این منطقه است، در حاشیه رودخانه‌ها و آب‌های سطحی و در مسیر دره‌ها مناظر و چشم‌اندازهای دلپذیری را تشكیل داده‌اند. این پوشش در پیوند با دریاچه زریبار منظره بسیار بكر و بدیعی را به شهر مریوان بخشیده است.

 

شكارگاه‌ها و حیات وحش

منطقه مریوان به دلیل ویژگی‌های جغرافیایی؛ وجود فضاهای كوهستانی، پوشش گیاهی مناسب و منابع آبی زیستگاه مناسبی را برای انواع جانوران وحشی، پرندگان و ماهی‌ها به وجود آورده است.

از شكارگاه‌ها و مناطق مهم شكارخیز مریوان می‌توان به ارتفاعات كوسالان، كره میانه و گاران اشاره كرد. در این مناطق پستانداران گوشتخوار و علفخوار و پرندگانی زندگی می‌كنند كه به مهمترین آن‌ها اشاره می‌كنیم:

پلنگ، گرگ، روباه، سگ آبی، قوچ، میش، كه‌ل و بز، خرس قهوه‌ای، گراز، خرگوش، سمورجنگلی، سنجاب، راسو و پرندگانی چون: كبك، فاخته، تیهو، عقاب جنگلی، اردك اره‌ای، داركوب، چكاوك عقاب شاهی

 

راه‌های دسترسی به منطقه

منطقه مریوان از طریق 4 محور به شهرهای اطراف متصل است:

1‌. مریوان ـ ‌سنندج: این را هتنها جهاد اسفالته اصلی است كه 128 كیلومتر طول دارد.

2‌. مریوان ـ سقز: این جاده 137 كیلومتر طول دارد و از سمت شمال مریوان را در مسیر رودخانه گاران به سقز وسل می‌نماید.

3‌. مریوان ـ كامیاران: این جاده 130 كیلومتر طول دارد كه از مریوان تا رزاو به طول 50 كیلومتر اسفالت و بقیه خاكی می‌باشد.

4‌. مریوان ـ پاوه: این راه از پیچ و خم‌های ارتفاعات هه‌ورامان می‌گذرد كه در فصل زمستان اكثراً به خاطر بارش بیش از حد برف بسته است.

 

 

هه‌ورامان تخت

 

روستای هه‌ورامان تخت مركز دهستان هه‌ورامانات است كه در جنوب غربی شهرستان مریوان قرار گرفته است و فاصله آن از شهر مریوان 75 كیلومتر است كه تنها 25 كیلومتر آن آسفالت و باقی آن خاكی و ناهموار است. این روستا در دره‌ای شرقی ـ غربی و در شیب تندی رو به روی یال شمالی كوه تخت واقع شده است. خانه‌ها همگی از سنگ و چوب و معمولاً به صورت «خشكه‌چینی» و بدون استفاده از گل و سیمان و پله‌كانی ساخته شده‌اند. آب و هوای آن در فصول بهار و تابستان بیار مطبوع و در زمستان‌ها بسیار سرد است. روستای هه‌ورامان تخت از جمله فضاهای روستایی است كه علاوه بر زیبایی چشم‌اندازها، به دلیل اجرای سالانه «مراسم پیرشالیار» دارای قابلیت‌های ارزشمند توریستی است.(از عكس‌های نصرالله كسراییان استفاده شود)

مراسم پیرشالیار یا پیرشهریار یكی از جشن‌های قدیمی استان كردستان در منطقه مریوان در روستای هه‌ورامان تخت برگزار می‌شود. مراسم آیینی «پیرشالیار» همه ساله در روز 45 زمستان (فاصله دوم تا چهادرهم بهمن‌ماه) به مدت دو هفته در روزهای چهارشنبه و پنج‌شنبه هر هفته برپا می‌شود.

مراسم جشن دارای مراحل متنوعی است و سازماندهی و تعیین روز شروع جشن به عهده «متولی پیر» است كه یكی از اهالی روستا بوده و تولیت در خانواده آن‌ها موروثی است:

مرحله نخست یا «مرحله خبر» كه با جمع‌آوری گردوهای باغ پیر و توزیع آن در بین اهالی روستا و چند روستای مجاور شروع می‌شود به همه اعلام می‌كنند كه هفته آینده مراسم آغاز خواهد شد.هر خانواده در مقابل گردوی دریافتی مقداری حبوبات می‌دهد. یك هفته بعد «مرحله قربانی» است. در این مرحله دام نذری توسط شخصی كه از نظر سلسله مراتب طریقت دارای مقام و منزلتی است، ذبح می‌شود و سایرین نیز قربانی‌های خود را ذبح می‌كنند. سپس با گوشت قربانی‌ها غذای مخصوصی به نام «هولوشین» می‌پزند و بین اهالی تقسیم می‌كنند. بعد از انجام قربانی و پختن هریسه مراسم ذكر برگزار می‌شود. در این مرحله مردم آبادی بر سر آرامگاه پیرشالیار جمع می‌شوند و مراسم ذكر همراه با دف زدن و رقص دسته‌جمعی (هه‌لپه‌ركی) مردان آغاز می‌شود كه مراسمی بسیار با شكوه و تماشای است و هر بیننده‌ای را به وجد می‌آورد. (در گوشه‌ای از روستا خانه‌ای قدیمی وجود دارد كه به منزل پیرشالیار مشهور است و در آن گنجه‌ای است كه یادگارهای پیر را در آن نگهداری می‌كنند. مردم هه‌ورامان بر این باورند كه تمامی مردم روستا در آنجا جا می‌شوند. بنابراین جمعیتی حدود 1000 نفر در آنجا جمع شده و پس از بوسه زنی بر یادگارها در مراسم رقص و دف زنی شركت می‌كنند.) پس از گذشت حدود 100 روز یعنی تقریباً از دهم اردیبهشت ماه سراسر هه‌ورامان از سسبزی و طراوت همانند بهشت است، همه مردم بر سر تربت پیر گرد می‌آیند و در آنجا سنگی است كه مردم معتقدند كه هر ساله پس از شكستن آن دوباره سبز می‌روید. پس هر كس قطعه بسیار كوچكی از سنگ را می‌شكند و برمی‌دارد و باور دارد كه شفابخش است. این روز با برپایی مراسم ذكر همراه با دف‌زنی و رقص مذهبی پایان می‌یابد.

 

شخصیت ها

 

قرن اول هجری قمری

1‌ پیرشالیاری هه‌ورامان

 

قرن ششم هجری قمری

2‌  پیرشالیاری هه‌ورامان دوم

 

قرن هفتم هجری قمری

3‌ پیر خضر شاهو

 

قرن هشتم هجری قمری

4 مولانا میر محمد مردوخ

 

قرن نهم هجری قمری

5 شیخ زكریا كاكوزكریایی

6 شیخ نعمت‌الله كاكوزكریایی اول

7 شیخ فاضل كاكوزكریایی

8 مولا محمد گشایش

9 شیخ عبدالرحمان كاكوزكریایی

 

قرن دهم هجری قمری

10 شیخ عبدالغفار مردوخی اول

11 شیخ محمد كونه‌پوشی

12 صه‌یدی هه‌ورامی اول

13 ملا عبدالله قازی

14 شیخ شمس‌الدین مردوخی

15 شیخ ره‌زا معین الدین کاکو زکریایی

 

قرن یازدهم هجری قمری

16 ملا ابوبكر مصنف

17 بیسارانی

18 شیخ عبدالغفار مردوخی دوم

19 شیخ ابراهیم هه‌ورامانی

20 ملا عبدالكریم چوری

21 شیخ شهاب‌الدین كاكوزكریایی

 

قرن دوازدهم هجری قمری

22 ملا جامی چوری

23 شیخ شمس‌الدین مردوخی دوم

24 شیخ نعمت‌الله كاكوزكریایی دوم

 

قرن سیزدهم هجری قمری

25 ملا خدر رواری

26 شیخ سعید دولاش

27 ملا احمد نودشی

28 صه‌یدی هه‌ورامی دوم

 

قرن چهاردهم هجری قمری

29 شیخ عزیز جانوره

30 شیخ عبدالرحمان جانوره

31 حاجی ملا احمد نودشی

32 سید عبدالله مدرس چوری

33 حاجی سید حسن چوری

34 شیخ محمود لونی كاكوزكریایی

35 ملا عارف بالك

36 حاجی ملا عبدالعزیز ده‌ره‌تفی

37 خاتو خورشید

38 ملا محمدرشید مدرس

39 فرج الله زكی

40 شیخ عبدالسلام بیسارانی

41 عبدالله بگ هورامی

42 ماموستا ناری

43 ملا عبدالقادر جلالی نودشی

44 حاجی شیخ عبدالله نیزل

45 قانع

46 ملا صادق نگل

47 حاجی شیخ محمد حسامی

48 ماموستا ملا باقر مدرس بالك

49 ملا حامد بیسارانی

50 شه‌پول

51 شیخ محمد حسامی

52 شیخ نجم‌الدین مردوخی

53 ماموستا عبدالرحمان عینكی

54 شیخ ابراهیم الكردی

55 پیر یونس هه نجیران

 

 

تصاویرماهواره ای مریوان به نقل از سایت Google

               

                           

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 1

 

پيرشاليار هه‌ورامان

 

 

نـام  و  نسـب                  پير شهريار فرزند جاماسب

تولد و وفـات                     اواخر قرن اول هجري قمري

رتبه و منزلت                   از رهبران ديني آيين زردشت در هه‌ورامان

آثارو تأليفات                    منظومه مارفه‌تو پيرشالياري شامل امثال و حكم و پند و اندرز و ذكر نكاتي از آداب و رسوم باستاني

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 2

 

پيرشاليار  دوم

 

 

نـام  و  نسـب                  سيد مصطفي ،از سادات حسيني و معاصر شيخ عبدالقادر گيلاني

تولد و وفـات                     معاصر شيخ عبدالقادر گيلاني471 ـ 561  هـ . ق و از منسوبان وي

رتبه و منزلت                   مردي فاضل و عارف كه ارشاد مردم هه‌ورامان را مطابق آيين اسلام

                                   بر عهده داشته است.

آثارو تأليفات                    تصحيح كتاب «معرفت پيرشاليار اول» مطابق آيين اسلام

                                                                                   

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 3

 

پير خضر شاهو

 

 

نـام  و  نسـب                  سيد محمد زاهد، ملقب به ظهيرالدين و مشهور به پير خدر شاهو

تولد و وفـات                     قرن 7 هـ . ق

رتبه و منزلت                   سرسلسله خاندان ساداتي چون پيرخضران،پاوه، خانگاه، تاوگوز، صفاخانه

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 4

 

مولانا ميرمحمد مردوخ

 

 

نـام  و  نسـب                  مير محمد مردوخي مشهور به بابامردوخه

تولد و وفـات                     680 ـ 790 هـ . ق  هه‌ورامان آرامگاه وي كنار مقبره پيرشاليار قرار دارد.

رتبه و منزلت                   عارف و دانشمند، اعلي جد خاندان مردوخ و مردوخيان

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 5

 

شيخ  زكريا  كاكوزكريايي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ زكريا كمال الدين، فرزند شيخ عبدالرحمن أهدل

تولد و وفـات                     726 ـ 810 هـ . ق كاكو زكريا

رتبه و منزلت                   سرسلسله مشايخ كاكو زكريا، از مشاهير متصوفه

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 6

 

شيخ نعمت الله كاكوزكريايي اول

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ نعمت‌الله فرزند شيخ كمال‌الدين زكريا مشهور به ولي

تولد و وفـات                     وفات در 827 هـ . ق

رتبه و منزلت                   عارف، دانشمند، شاعر، مسلط به ادبيات عربي و فارسي

آثارو تأليفات                    منظومه معروف كفاية الاسلام مشهور به فرض و سنت در بيان چگونگي ايمان

و اصول و فروع دين

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 7

 

شيخ فاضل  كاكوزكريايي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ محمد صادق مشهور به فاضل، فرزند شيخ نعمت‌الله ولي كاكوزكرياي

تولد و وفـات                     قرن نهم هجري قمري

رتبه و منزلت                   فاضل و دانشمند

آثارو تأليفات                    قاموس الانساب در بيان نسب خاندان‌هاي سادات كردستان

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 8

 

مولانا محمد گشايش

 

 

نـام  و  نسـب                  مولانا محمد ملقب به گشايش فرزند مير محمد مردوخ

تولد و وفـات                     790 ـ 873 هـ . ق

رتبه و منزلت                   ارشاد مردم هه‌ورامان مطابق آيين اسلام

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 9

 

شيخ عبدالرحمن كاكوزكريايي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ عبدالرحمن ملقب به ركن الدين فرزند شيخ احمد صامت

تولد و وفـات                     وفات در 898 هـ . ق

رتبه و منزلت                   از خاندان كاكوزكريا و از عارفان صاحب فضل قرن نهم هجري

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 10

 

شيخ عبدالغفار مردوخي اردلاني

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ عبدالغفار مشهور به شيخ اجل فرزند مولانا گشايش

تولد و وفـات                     847 ـ 934 هـ . ق دگاشيخان

رتبه و منزلت                   عارف و دانشمند

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 11

 

شيخ محمد كونه‌پوشي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ محمد فرزند شيخ حيدر

تولد و وفـات                     قرن  دهم هجري قمري

رتبه و منزلت                   شاعري آزاده و با فضل و متدين ، از سادات كونه‌پوشي

آثارو تأليفات                    قرآن دستنويس ، ديوان اشعار

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 12

 

صه‌يدي هه‌ورامان

 

 

نـام  و  نسـب                  سيد محمد صادق فرزند سيد علي

تولد و وفـات                     نيمه اول قرن دهم هجري قمري

رتبه و منزلت                   آشنا به طبابت قديم، داراي اشعاري به لهجه اورامي كهن و فارسي و عربي

آثارو تأليفات                    ديوان اشعار

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 13

 

ملا عبدالله قاضي هه‌وراماني

 

 

نـام  و  نسـب                  ملا عبدالله قاضي فرزند ملا عبدالعزيز از نسل ملا يعقوب قاضي سرسلسله قضات هه‌ورامان

تولد و وفـات                     قرن دهم هجري

رتبه و منزلت                   قاضي و مدرس

آثارو تأليفات                    كتابي در تاريخ اورامان

تاريخ مردوخ

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 14

 

شيخ شمس‌الدين مردوخي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ شمس‌الدين فرزند شيخ عبدالغفار مردوخي اردلاني

تولد و وفـات                     912 ـ 985 هه‌ورامان

رتبه و منزلت                   عارفي روشن‌ضمير و دانشمندي كم‌نظيردر علوم رياضي و هيأت و حكمت

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 15

 

شيخ ره‌زا معين‌الدين كاكوزكريايي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ رضا معين‌الدين فرزند شيخ موسي

تولد و وفـات                     قرن دهم

رتبه و منزلت                   از مشايخ معروف كاكوزكريا

آثارو تأليفات                    مسلك السالك در آداب صوفيه به زبان فارسي

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 16

 

ملا ابوبكر مصنف چوري

 

 

نـام  و  نسـب                  محمد حسن فرزند سيد هدايت الله از نسل پيرخضر شاهو ملقب به ابوبكر و ابويوسف

تولد و وفـات                     909 ـ 994 هـ . ق روستاي چور

رتبه و منزلت                   فقيه ، اديب. نويسنده و شاعر

آثارو تأليفات                    رياض الخلود، سراج الطريق، الوضوح، طبقات الشافعيه

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 17

 

بيسـاراني

 

 

نـام  و  نسـب                  ملا مصطفي بيساراني فرزند ملا قطب‌الدين فرزند ملا شمس‌الدين

تولد و وفـات                     1053 بيساران ـ 1113 هـ . ق آرامگاه وي در گورستان پيره‌هه‌ژاره روبروي

شهر سه‌ولاواي مه‌ريوان قرار دارد

رتبه و منزلت                   از سرايندگان معروف كـُرد

آثارو تأليفات                    ديوان اشعار

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 18

 

شيخ عبدالغفار مردوخي دوم

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ عبدالغفار فرزند شيخ شمس‌الدين مردوخي

تولد و وفـات                     969 ـ 1026 هـ . ق

رتبه و منزلت                   از بزرگان علماي كردستان داراي اطلاعاتي در زمينه طب، نجوم و رياضيات

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 19

 

شيخ ابراهيم هه‌وراماني

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ ابراهيم

تولد و وفـات                     قرن يازدهم

رتبه و منزلت                   تدريس در مكه و مدينه، از شاگردان مجاز وي دانشمند معروف ابوسالم عبدالله بن محمد

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 20

 

ملا عبدالكريم چوري

 

 

نـام  و  نسـب                  ملا عبدالكريم فرزند ملا ابوبكر مصنف چوري

تولد و وفـات                     وفات در 1050 هـ . ق

رتبه و منزلت                   مدرس و صاحب اجازه

آثارو تأليفات                    تفسيري بر قرآن مجيدتا سوره نحل،الواضح، المتوسط، الاوضح،إنذار الاخوان

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 21

 

شيخ شهاب الدين كاكوزكريايي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ شهاب‌الدين فرزند شيخ رضي‌الدين كاكوزكريايي

تولد و وفـات                     1003 ـ 1072 هـ . ق كاكوزكريا

رتبه و منزلت                   عارف و دانشمند، ارشاد در طريقت نقشبنديه

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 22

 

ملا جامي چوري

 

 

نـام  و  نسـب                  سيد ملا جامي نوه ملا ابوبكر مصنف چوري

تولد و وفـات                     قرن يازدهم

رتبه و منزلت                   از علماي مشهور عصر خود

آثارو تأليفات                    داراي تعليقاتي نفيس بر كتب درسي آن زمان

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 23

 

شيخ شمس‌الدين مردوخي دوم

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ شمس الدين فرزند شيخ عبدالغفار مردوخي

تولد و وفـات                     1023 ـ 1114 هـ . ق

رتبه و منزلت                   دانشمندي متبحر، فصيح و نويسنده چيره دست و داراي خطي خوش

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 24

 

شيخ نعمت‌الله كاكوزكريايي

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ نعمت الله كاكوزكريايي

تولد و وفـات                     قرن دوازدهم

رتبه و منزلت                   اديب و شاعر و از مشايخ و معاريف خاندان كاكوزكريا

آثارو تأليفات                    مجموعه‌اي خطي از اشعار و ترجيعات

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 25

 

ملا خدر رواري

 

 

نـام  و  نسـب                  ملا خدر فرزند ملا احمد

تولد و وفـات                     1138 ـ 1205 هـ . ق

رتبه و منزلت                   عالم، فاضل و شاعر گرانقدر

آثارو تأليفات                    آثار منظوم روله بزاني در بيان عقايد و احكام اسلامي براي نوآموزان و

دولتنامه مشتمل بر سنن و آداب از روي اقوال و تجارب گذشتگان

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 26

 

شيخ سعيد دولاش

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ سعيد فرزند شيخ محمد دولاش

تولد و وفـات                     وفات در نيمه دوم قرن سيزدهم

رتبه و منزلت                   دانشمندي متقي و شاعري پرمايه

آثارو تأليفات                    تأليفاتي در عقايد و دو كتاب هم در علم تجويد

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 27

 

ملا احمد نودشي

 

 

نـام  و  نسـب                  ملا احمد مفتي نودشي جد علامه حاجي ملا احمد نودشي

تولد و وفـات                     قرن سيزدهم

رتبه و منزلت                   ـ

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 28

 

صه‌يدي هه‌ورامي دوم

 

 

نـام  و  نسـب                  ملا محمد سليمان فرزند حاج سيد محمود

تولد و وفـات                     1195 ـ 1265 هـ . ق

رتبه و منزلت                   از سادات خانگاه و شاعري نكته‌سنج و خوش‌ ذوق

آثارو تأليفات                    ديوان اشعار

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 29

 

شيخ عزيز جانوره

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ عزيز فرزند شيخ محمد فرزند شيخ محمود و از دودمان عارف نامي شيخ حسن مولاناوا

تولد و وفـات                     وفات در اوايل قرن چهاردهم هجري قمري

رتبه و منزلت                   فاضل، خوشخط، شاعر و از مشايخ خاندان بـِست

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 30

 

شيخ عبدالرحمن جانوره

 

 

نـام  و  نسـب                  شيخ عبدالرحمن فرزند شيخ محمد و برادر شيخ عزيز جانورره

تولد و وفـات                     وفات در اوايل قرن14

رتبه و منزلت                   اديب و شاعر

آثارو تأليفات                    ديوان اشعار

 

 

 

عالمان، عارفان، اديبان، شاعران 31

 

حاجي ملا احمد نودشي

 

 

نـام  و  نسـب                  حاجي ملا احمد نودشي مشهور به حاجي ماموسا فرزند ملا عبدالرحمن

تولد و وفـات                     1228 نودشه ـ 1302 سنندج

رتبه و منزلت                   عالمي متبحر، فقيهي كم‌نظير و از مراجع مسلم فتوي، شاعر و مدرس

آثارو تأليفات                    ـ

 

 

صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو مطالب
عناوین مطالب وبلاگ

تفاوت http با https
چهاردهمین بیانیه میرحسین موسوی
بارش ها در مریوان
تأملى در باب انتقاد
جنبش سبزتان مبارک
آرشیو پیوندهای روزانه

آبان 1388
مهر 1388
مرداد 1388
تیر 1388
خرداد 1388
اردیبهشت 1388
آرشيو

معرفی وبلاگ نویسان مریوان
رسانه
روابط عمومی
یادداشت‌هایم
مطالب دوستان مریوانی
انتخابات88

>>>همه پیوندها
------------------------------------
*بانک عکس کردستان
*فتوبلاگ مریوان گالری
*تصاویر دسکتاپ مریوان گالری
*خبرنگار مریوان
*مریوان زیبای من...
*عکس یادگاری
*کلوبلاگ من
1-امید شاداب - مریوان
2-حامد بهرامی-مریوان
3-ابراهیم مردوخی-مریوان
4-حمید حسینی- مریوان
5-هادی رحمان زاده-مریوان
6-علی مصطفی زاده- مریوان
7-فاطمه رستمی- مریوان
8-فردین مظهرپور- مریوان
9-صلاح علمی زاده-مریوان
10-موسی مرادی - مریوان
11-عبدالحمید داپرزه- مریوان
12-مصلح مهاجر- مریوان
13-جمشید بهرامی - مریوان
14-اقبال محمدی- مریوان
15-عبدالله سهرابی- مریوان
16-شاهو کریمیان- مریوان
17-زانیار هژبری- مریوان
18-دلیر مردوخی
19- مادح رحیمی نیا
20- محی الدین نجفی
21-...
مریوان زیبای ما
بهشت گمشده ام مریوان
قایقرانی روئینگ ایران مریوان
آموزش خانواده
دبستان پسرانه ی 17 شهریور مریوان
گروه آموزشی علوم اجتماعی مریوان
خوێندکارانی جوغرافی زانکۆی مه‌ریوان
دانشجویان حقوق پیام نور مریوان
انجمن سبز چیا-مریوان
وبلاگ انجمن سبز چیا-مریوان
كميته ئاژين (انجمن سبز چيا)
کانون سلامت ژین
بيمارستان فجر مريوان
دو هفته نامه بيمارستان فجر مريوان
باشگاه فرهنگی ورزشی اوراز - مریوان
انجمن زنان مریوان
زرێوان، سايت تبليغات مريوان
تبليغات و نيازمندي هاي مريوان
مریوانه
شرکت رایان گستر
وبلاگی برای همشهری های مریوانی
مریوان
کلوبلاگ مریوان
شرکت شفاشک
شرکت سروش
دانشگاه پیام نور مریوان
دانشگاه آزاد مریوان
فرمانداری مریوان
آموزش وپرورش مريوان
 

آخرین عکس مریوان گالری

Google جستجو درمطالب این وبلاگ

صفحه اول روزنامه ها





















 Powered By  BLOGFA.COM